معرفی واژههای فارسی (به قول خودشان پارسی) بجای کلماتِ بیگانهای که سالهاست در بین مردم جا افتادهاند از سوی فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی چیز جدیدی نیست. اینجا نمیخوام بگم این کار خوبِ یا بد، چون صلاحیتش رو ندارم. فقط به عنوان یکی که باید این کلمات رو بکار ببره نظرم رو میگم.
اولین چیزی که با دیدن برخی کلمههای جدید به ذهن آدم میرسه اینه که یعنی زبان فارسی اینقدر از نظر ساختار کلمه ضعیفِ؟ یارانه (سوبسید)، پایانه (ترمینال)، رایانه (کامپیوتر)، سامانه (سیستم)، رایانامه (ایمیل) – این کلمه آخر رو اینجا دیدم – و کلماتی از این دست (همه شبیه به هم) که از دید من به عنوان شنونده – گوینده اصلا قشنگ نیستند و در برداشت اول هیچ معنایی به ذهن متبادر نمیکنند.
ببینید درستِ که بعد از مدتی استفاده، کلمه در زبان جا میافته و معناش رو با خودش حمل میکنه. اما بذارید یه مثال بزنم. مثلا در جایی که من کار میکنم یه بخشی هست به اسم مدیریتِ رایانه. همه هم خیلی راحت این کلمه رو بکار میبرن و کلماتی مثل مدیر رایانه، دفتر رایانه، بخش رایانه و … بین همه جاافتاده و به وفور شنیده میشه. اما توی همون بخش هیچ کس نیست که به کامپیوتر بگه رایانه. چرا؟
مسئلهی دیگه ترکیب حروف بعضی از این کلمات هست. مثلا یارانه و رایانه تفاوت چندانی با هم ندارند! اصلا حروف ر و ی (اکثر انسانها هم در سنین کودکی اگر دقت کرده باشید، در بعضی کلمات، این دو حرف رو با هم اشتباه میگیرند) پشت سر هم تلفظ رو سخت می کنند و موقع بیانشون گوینده باید تمرکز بیشتری داشته باشه. و شنونده هم باید دقت کنه ببینه دقیقا چه شنیده.
به نظر من بهترِ خیلی از کلماتی که از قبل وارد زبان شدهاند دست نخورده باقی بمونند و فرهنگستان تمرکز و نیروش رو بذاره روی این موضوع که همراه با وارد شدن کلماتِ جدید به زبان (با توجه به پیشرفت علم و دانش این ورود اجتناب ناپذیره) قبل از همه گیر شدنشون معادلهایی با ساختار مناسب و دیگر معیارهایی که یک واژه باید داشته باشه، تولید کنه. موضوع بعدی خودِ ما هستیم. به نظر من میتونیم وقتی واژهای جدید میبینم، قبل از اینکه بکار ببریمش، به دنبال معادلهای احتمالیش که ممکنه در زبانمون وجود داشته باشند بگردیم یا حتی در فرایند واژه سازی شریک باشیم.
